THE SIMPLE PRESENT TENSE (Geniş Zaman) Konu Anlatımı
Ders Dökümanları

» THE SIMPLE PRESENT TENSE (Geniş Zaman) Konu Anlatımı

THE SIMPLE PRESENT TENSE (Geniş Zaman)

Türkçe'de geniş zaman olarak karşılığını bulan bu zaman çok yaygın olarak kullanı­lır. Kullanıma göre geçmişe ve geleceğe ait anlamlar yüklenebilir. Kullanıldığı yer­lere geçmeden önce yapısını inceleyelim.

 

YAPI

 (+) Olumlu Cümle Yapısı: Olumlu şekli özneden sonra fiilin mastar haline 3. tekil şahıs için -s/-es/-ies eklenerek, diğerlerinde sadece mastar şekliyle (fiil1) kullanılarak yapılır.

 

Özne + fiil1 [+ -s/-es/ies] + fiile uygun kelime(ler).

 

- They speak English fluently.

- She gets up late in the mornings.

- My son goes to school by bus on weekdays.

- He studies English.
 
Dikkat: Simple Present Tense (Geniş Zaman) cümlelerinde öznenin 3. tekil şahıs (he, she, it) olması durumunda fiile -s/-es/-ies eklerinden birinin getirilmesi kuralı şöyledir. 
 
1- Fiil -y harfi ile bitiyorsa ve -y harfinden önce de herhangi bir sessiz harf varsa fiilin sonundaki -y harfi düşürülerek fiile -ies eki eklenir.
 
- study >>> studies
- cry >>> cries
- try >>> tries
 
Dikkat ederseniz -ies eki alan bu fiilerin -y harfi ile bitmesi dışında -y harfinden önce de bir sessiz harfi var. Yani son harfi -y olan her fiil -ies eki almaz. Fiilin son harfi -y'den önce bir ünlü harf varsa fiil -s eki alır. 
 
- play >>> plays
- obey >>> obeys
- say >>> says
 
2- Fiil -o, -ch, -s, -sh, -x,  -z harflerinden birisiyle bitiyorsa -es eki alır.
 
- do >>> does
- watch >>> watches
- pass >>> passes
- wash >>> washes
- fix >>> fixes
- buzz >>> buzzes
 
3- Yukarıdaki iki kural dışında kalan tüm fiiller -s eki alır.
 
(-) Olumsuz Cümle Yapısı: Simple Present Tense (Geniş Zaman)'a ait do ve does olmak üzere iki yardımcı fiil vardır. Bunlar sadece olumsuz ve soru cümlelerinde kullanılır ve does yardımcı fiili, öznesi 3. tekil şahıs olan cümlelerde; do ise ise diğerlerinde kullanılır. Simple Present Tense'te olumsuz cümle do ve does yardımcı fiillerine "not" olumsuzluk kelimesinin eklenerek  özneden sonra getirilmesiyle oluşturulur.

Özne + do/does + not + fiil1 + fiile uygun kelime(ler).

 

- They  do not speak English fluently.
- She does not get up late in the mornings.
- My son does not go to school by bus on weekdays.
- He does not study English.
 
İpucu: do not = don't ve does not = doesn't
 
Dikkat: Olumsuz cümlelerde özne 3. tekil şahıs olsa bile ana fiile -s/-es/-ies eklerinden hiç biri gelmez.
 
(?) Soru Cümlesi Yapısı: Simple Present Tense (Geniş Zaman) soru cümleri do ve does yardımcı fiilerinin özneden önce kullanılmasıyla olur. Sorunun öznesi 3. tekil şahıs (he, she, it) ise does yardımcı fiili kullanılırken; 3. tekil şahıs dışındaki öznelerle ise do yardımcı fiili kullanılır.

Do/Does + özne + fiil1 + fiile uygun kelime(ler).

- Do they speak English fluently?
- Does she get up late in the mornings?
- Does your son go to school by bus on weekdays?
- Does he study English?
 
İpucu: Yukarıdaki cümlelerde olduğu gibi yardımcı fiille başlayan tüm soru cümleri onaylama sorularıdır ve bunlara ya "evet" ya da "hayır" ile cevap verilir. İngilizce'de bu tür sorulara "Yes-No Questions" denir.

 

- Does she get up late in the mornings? ( O sabahları geç mi kalkar?)
  -Yes, she gets up late in the mornings. (Evet, o sabahları erken kalkar.)
  -Yes, she does. (Evet, öyle.)
  -No, she doesn't get up late in the mornings. (Hayır, o sabahları geç kalkmaz.)
  -No, she doesn't. (Hayır, öyle değil.)
 
Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi "Yes-No Questions"daki kısa cevaplar zamir (I, you, we, they, he, she, it)  ve cümlenin yapısına ait (geniş zamanda "do" ve "does") özneye uygun (he, she, it zamirleriyle "does") yardımcı fiilden oluşur.

 

Onaylama soruları yani "Yes-No Questions" dışında bir de "bilgi soruları" vardır.  Bu sorular Türkçe'de "Ne, Nasıl, Nerede, Neden, Ne Zaman, Kim" gibi soru kelimeleriyle yapılırken; İngilizce'de bu soru kelimelerin İngilizcesi olan "What (ne), Who (kim), Why (neden), Where (nerede), Which, Whose (kimin), How (nasıl)" kullanılır. İngilizce'deki bu soru kelimelerinin hepsinde "w" ve "h" harfi geçtiği için bu sorulara da "Wh- Questions" denilmiştir. "Wh- Questions"larda soru kelimeleri daima sorunun en başında yer alır.

 

- Where does she work?
- What do you do at the weekends?

 

Uyarı: "Who" ve "What" soru kelimeleriyle sorulan sorularda özne soruluyorsa soru cümlesinde özne olmayacağına dikkat ediniz.
 
- Who likes drinking milk in the mornings? (Kim sabahları süt içmeyi sever?) ["Who" ile özne sorulmuştur.]
    Ali likes drinking milk in the mornings. (Ali sabahları süt içmeyi sever.)
- What makes you happy like this? (Seni böylesine mutlu eden nedir?) [Sorudaki "you" özne değil nesne görevindedir ve dolaysıyla "what" soru kelimesi özneyi sormaktadır.]
    Love makes me happy like this. (Aşk beni böylesine mutlu eder.)
- What do you do to be healthy like this? (Böylesine sağlıklı olmak için ne yaparsın?) [Sorudaki "you" özne görevindedir ve dolaysıyla "what" soru kelimesi nesneyi sormaktadır.]
     I go to the gym regularly to be healthy like this.
 
İpucu: Aslında cümle içinde belli olmamasına karşın "do" yardımcı fiili olumlularda da vardır.

 

►         I come here everyday.

►        We study hard to our lessons.

 

Bu cümleler vurgulu olarak söylenmek istendiğinde "do" yardımcı fiili ortaya çıkar.

►        I do come here everyday.

►        We do study hard to our lessons.

 

3. tekil şahıslı cümlelerde de vurgulu hal özneden sonra yardımcı fiil eklenerek (daha doğrusu fiildeki -s/-es/-ies öne kaydırılarak) yapılır.

►        She cooks well.                                                   ► She does cook well.

►        Mrs. Robinson likes going to the countryside. ► Mrs. Robinson does like going to the countryside.

 

SIMPLE PRESENT TENSE USAGE (Geniş Zaman Kullanım alanları)

1-        Simple present ile alışkanlıklar ve her gün yapılan işler ifade edilir. Bu tür cümlelerde genellikle: always, rarely, often, never, everyday, once a year, once a month, twice a month gibi zaman zarfları (adverbs of time) kullanılır.


ADVERBS OF FREQUENCY (Sıklık Zarflan)

Simple present ile kullanılan bazı zaman zarfları bildirdikleri sıklık derecelerine göre şu şekilde sıralanabilir: (Sınavda sık karşılaşılan zarflardır.)
always               (her zaman)
almost always   (hemen hemen her zaman)
often                   (sık sık)
usually                (genellikle)
generally            (genellikle)
sometimes        (bazen, ara sıra)
rarely                  (nadiren)
seldom               (nadiren)
hardly ever         (hemen hemen hiç)
never                   (asla, hiç bir zaman)

Ayrıca geniş zamanda kullanılan başka ifadeler de vardır:

once a fortnight   (iki haftada bir)

once in a while    (arada sırada)

every other day   (iki günde bir)

 

►   A- Does he always go to work by car?

       B- No, not always. He sometimes goes to work by bus.

►   X- Where do you usually study?

       Y- I usually study at the library.

►   K- How often does she visit her parents?

       L- She visits her parents twice a month.

2-        Bilimsel gerçekler gibi her zaman geçerliliği olan doğrular ve genellemeler bu "zaman" ile ifade edilir.


►   The earth revolves around the sun.
►    It rains a lot in Rize.
►   Hot air rises while cool air falls down.
►   Winter follows autumn.

 

3-     Simple present gelecekte yapılması planlanmış eylemleri belirtmek için ve otobüs, tren, uçak tarifeleri, sinema, tiyatro etkinlikleri gibi saatleri belirlenmiş olan programlar hakkında konuşmak için kullanılır.


► The train stops at every station on the way to Ankara.

► The film starts at 9 o'clock tonight.

► The exhibition opens on June 2nd and closes on July 31st.  

4-      Süreklilik (continuous) zamanlarıyla kullanılamayan belirli fiiller vardır. Bu fiillerle, şimdiki zamana veya tüm zamanlara ait dile getirilmek istenen duygu ve düşünceler "simple present tense" yapısında ifade edilir.


►   Do you hear a strange noise outside?
►   I prefer tea to coffee.
►   I hope everything will be all right.  

 

NON-PROGRESSIVE VERBS (Continuous Tense'lerle Kullanılmayan Fiiller):

understand, want, expect, know, suppose, believe, need, realize, remember, imagine, forget, prefer, love, hate, mind, like, dislike, care, have, own, belong, feel, hear, taste, smell, see, hope, look, appear, include, seem, cost, exist...

 

"Non-progressive" fiillerin bazıları continuous tense''lerle kullanılabilir; fakat bu tür kullanımlarda anlam değişikliğine uğrarlar; etken fiil olur, nesne alırlar.

►   What do you think Ayşe will do?(Sence Ayşe ne yapacak?)

       What is she thinking about? (O ne düşünüyor?)


►   They don't have a garden. (Onlar bir bahçeye sahip değiller)
       We are having our breakfast right now. (Şu anda kahvaltımızı yapıyoruz.)


►   I see there is a man in front of the door.(Kapının önünde bir adam olduğunu görüyorum.

      The doctor is seeing a patient. (Doktor bir hastayı muayene ediyor.)


►   You look tired, have a rest for a few hours. (Yorgun görünüyorsun, bir kaç saatliğine dinlen.)

       Why are you looking at me? (Niçin bana bakıyorsun?)

►   The rose smells wonderful. (Gül muhteşem kokuyor.)
       The woman is smelling the flowers in the garden. (Bayan bahçedeki çiçekleri kokluyor.)


►   The cake tastes terrific. (Kekin tadı dehşet.)

       The cook is tasting the soup. (Aşçı çorbayı tadıyor.)


►   I expect she'll pass the exam.  (Onun sınavı geçeceğini umut ediyorum.)
       We are expecting guests to the dinner tonight. (Misafileri bu gece akşam yemeğine bekliyoruz.)

 

5-        Bir konunun özetini yapmak, bir filmdeki, kitaptaki olayları başkalarına nakletmek veya tarihteki olayları canlı bir şekilde tarif etmek için kullanılır.

In chapter one, Susan visits her friend and convinces her to play a trick on their neighbour.  (Birinci bölümde, Susan arkadaşını ziyaret eder ve komşularına bir oyun oynaması için onu ikna eder.)

 

6-        Time Clauses (Zaman Cümlecikleri)


Geniş zaman geneli ifade etmede ana cümle ve yan cümlede de kullanılır.

Ice protects the plants from freezing when it is not dry.    (Kuru olmadığında, buz bitkileri donmaktan korur.)


Öncelik sonralık anlatılırken geniş zaman anlamında yan cümlede present perfect kullanılabilir. Özellikle; daha önce olduğunu/olacağını anlatmak için verilir.


► Patients go through operation after they have been examined thoroughly.    (Tamamen muayene edilkten sonra hastalar ameliyata girer.)

 

7-        Resmi olarak veya gösteri, spor olayları ve açıklamalarda kullanılır.

 

I declare Adrian the winner of the game. (Adrian'ı oyunun kazananı ilan ediyorum.)

I now pronounce you husband and wife. ( Sizi şimdi karı koca ilan ediyorum.)

Dersi Anlatan & Yazan: İngilizce Öğretmeni Mustafa DÜNDAR


comments powered by Disqus